ABD yönetimi, ulusal güvenlik gerekçesiyle dışa kapattığı yapay zeka şirketi Anthropic'in en gelişmiş modeli Mythos 5 için sınırlı erişim kapısını araladı. 27 Haziran 2026 tarihli karara göre yalnızca ABD hükümetinin önceden onayladığı belirli iş ortakları modele erişebilecek; küresel kullanım yasağı ise sürüyor.

Karar, 13 Haziran'da başlatılan ihracat kontrolü uygulamasının ardından üç haftalık yoğun müzakere sürecinin sonunda geldi. Mythos ile birlikte kısıtlamaya alınan Fable modeli için ise henüz herhangi bir izin verilmedi.

Ticaret Bakanı Lutnick'in mektubu ne diyor?

CNN'in haberine göre ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Anthropic'e gönderdiği mektupta şirketin risklerin yönetimi için hükümetle yakın iş birliği içinde olduğunu belirtti. Lutnick, yalnızca hükümet tarafından onaylanan sınırlı sayıdaki kurumsal iş ortağının Mythos 5 modeline erişim hakkı bulunduğunu vurguladı. Bakanın mektubunda "Fable" için bir izin formülasyonuna yer verilmemesi dikkat çekti.

Anthropic ise yaptığı açıklamada, onaylanan ortakların erişiminin "mümkün olan en kısa sürede" sağlanması için altyapı çalışmalarının sürdüğünü duyurdu. Şirkete yakın bir kaynak, "Fable" modelinin de benzer bir izin çerçevesine alınması için müzakerelerin devam ettiğini söyledi.

13 Haziran krizinin arka planı

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, 13 Haziran 2026'da Mythos ve Fable modelleri için ihracat kontrolü kararı almıştı. Beyaz Saray, "ulusal güvenlik tehdidi" gerekçesiyle yabancı hükümet, şirket ve bireylerin bu modellere erişimini yasaklamıştı. Karar yayımlandığında Anthropic, ayrımcı bir filtreleme altyapısının bulunmadığını belirterek her iki modeli de tüm kullanıcılara kapatmak zorunda kalmıştı.

Modellerin kapatılma süreci son derece hızlı işlemişti. Anthropic'in halka açtığı ilk "Mythos sınıfı" model olan Claude Fable 5, yayınlanmasının üzerinden yalnızca üç gün geçtikten sonra erişilemez hale gelmişti. Mythos 5 ise filtreleri kaldırılmış sürümüyle yalnızca onaylı siber savunma kurumlarına sunulmuştu.

Pentagon ile yaşanan kriz

Anthropic ile ABD hükümeti arasındaki gerilim aslında 27 Şubat 2026'ya kadar uzanıyor. Pentagon'un Claude modelini "tüm yasal askeri amaçlar" için kullanma talebini reddeden şirket, Savunma Bakanı Pete Hegseth'in ültimatomunun ardından federal kurumlardan dışlanmıştı. Trump, aynı tarihte tüm federal birimlere Anthropic teknolojisinin kullanımının durdurulması talimatını vermiş, Pentagon ise 6 Mart'ta şirketi "tedarik güvenliği açısından riskli" ilan etmişti.

Bu sürecin ardından Anthropic, 9 Mart'ta hükümete karşı iki ayrı dava açarak Pentagon yetkililerinin yapay zeka güvenliği konusundaki tutumundan dolayı şirkete yasa dışı misilleme yapıldığını öne sürmüştü. Şirket, modellerinin ABD vatandaşlarının gözetlenmesinde ve tam otonom silahlarda kullanılmasını kabul edemeyeceğini açıklamıştı.

Mythos ve Fable arasındaki teknik fark

İki model temelde aynı yapay zeka sistemini kullanıyor. Fable 5, halka açık bir sürüm olarak güçlü güvenlik filtreleriyle birlikte sunulmuş ve siber güvenlik sorgularını Claude Opus 4.8 modeline yönlendirecek şekilde tasarlanmıştı. Mythos 5 ise filtreleri büyük ölçüde kaldırılmış haliyle yalnızca onaylı siber savunmaculara verilmişti.

Kapatma kararı, yalnızca bu iki modelle sınırlı kaldı. Claude Opus 4.8 dahil diğer Claude modelleri kısıtlamadan etkilenmedi. Axios ve Wall Street Journal aktarımlarına göre, modellerin riskli kullanım yöntemlerini ABD hükümetine bildiren şirketin Amazon olduğu iddia ediliyor; ancak bu bilgi resmi olarak doğrulanmış değil.

Kararın Türkiye dahil yabancı kullanıcılara etkisi

Mevcut izin yalnızca ABD hükümetinin onayladığı iş ortaklarını kapsadığı için Türkiye dahil tüm yabancı ülkelerden bireysel ve kurumsal kullanıcıların Mythos 5 ve Fable 5'e erişimi engellenmeye devam ediyor. Bu durum, Anthropic'in küresel pazardaki rekabet gücünü ciddi biçimde etkileme potansiyeli taşıyor. Şirket bu süreçte küresel müşterilerini Claude Opus 4.8 ve önceki modellere yönlendiriyor.

Bundan sonra ne olacak?

Müzakerelerin Fable modeli için de benzer bir izin formülünü kapsayacak şekilde sürdüğü belirtiliyor. Ancak ABD yönetiminin, ileri seviye yapay zeka modellerinin yabancı aktörler tarafından kötüye kullanımına ilişkin endişeleri sürdüğü için kısıtlamaların kısa vadede tamamen kalkması beklenmiyor. Anthropic kurucu ortağı Tom Brown dahil üst düzey yöneticilerin Lutnick ve diğer Beyaz Saray temsilcileriyle son haftalarda art arda görüşmeler yaptığı haberlere yansıdı. Bu durum, ABD'nin gelişmiş yapay zeka modelleri için kalıcı bir "ulusal güvenlik filtresi" rejimine geçtiğinin ilk somut göstergesi olarak yorumlanıyor.